Ĉu eblas instrui alfabeton al infanoj de frua aĝo, ĉu endas?

    La infano dum unuaj vivjaroj sukcesas apartenigi milojn da nocioj. Ne estas speciale malfacila tasko
parkerigi ankoraŭ ~ 30 vortojn-liternomojn. Ne estas peze, se procedi sammaniere, kiel pri aliaj nomoj de ĉiutage renkontataj objektoj. Kiujn ni al la beboj montras kaj nomas, montras kaj demandas pri la nomoj. Iujn aĵojn eblas tuŝi kaj palpi, iuj, kiel Luno kaj Suno estas elstaraj objektoj, atentokaptaj.
Tiel aŭ aliel, kutime bebo spektas verajn naturaĵojn, diference de literoj, kiujn plej ofte li renkontas nur presforme, skribite; tabele kaj are - kaj la desegnoj, aspektantaj por li tre similece, ne facile li sukcesas distingi por memori, kia estas kiu.
    Ekzistas metodo, kiu helpas al bebo rimarki la etajn diferencojn de literformoj, konscii tiujn kaj memorfiksi.
Al la procedo helpas asocioj. En tabulo prezentanta bildojn uzendas ne simple aĵoj kiuj de la litero komenciĝas (ne estas granda helpo, bebo ne tuj povas koncepti konsiston de vortoj el apartaj sonoj, tiu estas aparta tasko, ne triviala, eble paralela kun lerno de litersignoj).
Bildo ilustranta literon, plej helpas, se per taŭga aĵo ilustras la formon de la lernata signo, atentigas pri ĝiaj eroj.
La unua provo praktiki la metodon estas ĉi suba ABC-fabelo, vi povas vidi la komencan parton.
La teksto estas taŭga por kvin, eble kvar-jaraj infanoj; se via bebo estas pli juna, vi evidente ne povas sekvi la "literaventurojn" senpere laŭ la libro, sed povas uzi la metodon por rerakonto,
per plej simpla stilo, taŭga por la etulo.
Preferindas havi ne tabulon, sed albumon de liter-bildoj por infano, kiu komencas konatiĝi kun ABCo.
Por plej juna infano estas eĉ pli bone prepari diversajn belajn modelojn, kiujn eblas palpi(ekz feltajn remburaĵojn), mordi(bakaĵojn, kandojn ), necesas atentigi lin pri nuancojn formajn - "De kiu alo vi mordu "E"? Ŝovu fingron en "O" ", ktp.
La beboj pleje atentas objektojn gravajn por la gepatroj, uzendajn de ĉirkaŭaj plenkreskuloj, ol "specife porinfanajn".
Ĉiutaga lego de gazeto ne estas komprenata de bebo kiel ĉiutaga manipulado per literoj. Provu imiti pli elokvente.
"Panjo, donu al mi tiun "O"", eble pri kringo, "Nun ni faru "T" - pri etendmana matengimnastika ekzerco;
estas afero, kiu postulas streĉon de fantazio :) Kaj interŝanĝo de ideoj estus tre utila. Kiel aliajn artikolojn de la retejo, la metodon kaj deversajn ĉi koncernajn spertojn, vi estas invitata pridiskuti en la forumo.




Ĉirp' kaj Inka konatiĝas kun literoj

( Libro por gepatroj, instruantaj al la beboj esperantajn literojn)




    La pentristo finis lastan bildon kaj demetis la penikon. Li faris tre gravan laboron - desegnis literojn por alfabeto. Kaj jen ĝi pretas - Aboco kun belaj grandaj ilustraĵoj. La aŭtoro foliumis la albumon kaj ĝuis la rezultojn. Ripozante, li strekis marĝene simplajn figurojn – cirklon kaj ovalon, kvar strek-alojn - aperis kvazaŭ hometo, kun manoj-kruretoj, - tiam la pentristo aldonis al ĝi punktojn por nazo kaj okuloj.
Neatendite granda farba guto falis sur la folion kaj restis sur ĝi kiel bruna birdforma makulo. La verkisto fermis la kovrilpaĝon - sufiĉas por hodiaŭ.


1. Inka-Streketulino konatiĝas kun litero A

    Inka vekiĝis subite.
Palpebrumis, levis la kruron, svingis per la mano kaj komprenis, ke povas movi sin.

           

Ŝi (estis ĝuste ŝi – inkdevena knabineto-striketo) trans-saltis malprofundan kavon meze d l’albumo kaj okazis sur la apuda paĝo. Supre de la paĝo staris grandaj turoj - brikaj, ŝtonaj, feraj kaj betonaj - diversformaj, sed samaltaj:

       

Inka levis la kapon kaj rigardis la konstruaĵojn de malsupre - ili ŝajnis neatingeble altaj kaj severaj, la etulino eksentis malkuraĝon. Ŝi rimarkis fleksitan angulon malsupre de la folio. Sub ĝi videblis peceto de l’verda gazono. Knabineto ekrapidis salti tien. Meze de la herbejo staris bela glit-monteto. Sur ĝia supro sidis granda Akvomelono, ekvidis Inkon kaj tuj ekrulis malsupren. Ankaŭ Inka volis gliti. Alkuris al la eskalo, sed la ŝtuparo tuj foraperis.

- Nomu la literon! - eksonis laŭta voĉo.

       

- a.. , - komencis Inka stumble, ĉar ne sciis kion diri.

- Bone! La litero A estas malfermita!

Aperis ŝtupoj, Inka supreniĝis kaj eksidis sur la pinto. Estis sufice alte kaj ŝi eĉ ekhizitis; sed la Akvomelono jam senpacience saltetis malantaŭ ŝi kaj la knabineto aŭdacis - ekglitis: - kia rapideco ! - ŭaŭ, spiro haltas!
La postajn fojojn Inka jam glitis-ne hizitis - desupre malsupren, alkuradis reen, grimpis sur la mezan ŝtangon, pendis alkroĉinte per la kruroj - kapon malsupre; ludis kun Akvomelono - ili amikiĝis post iom da tempo.

       

La tago pasis, Inka laciĝis. Ŝi subrigardis sub la sekvan folion kaj tre ekmiris. Sur mola herbokovrilo kuŝis la litero A. Inter ĝiaj bastonetoj troviĝis oportuna nesto kun littolaĵoj.
La knabineto eniĝis en la liton kaj tuj ekdormis.

(Oni prenu veluran paperon kaj eltranĉu A-literon, agrablan, ke via infano povu ĝin palpi, gladi, ĉirkaŭi per la fingroj. Instigu la bebon ripeti la konturon dum promeno – per bastoneto sur tero, per fingro sur sablo, eĉ per kulero sur kaĉo  - estu la lernado gaja!)

.........

5. Aventuroj sur paĝo de litero D


Venis mateno kaj Inka decidis plu-promeni.
Ŝi iris laŭ sabla vojeto, ĝis antaŭ ŝi aperis sablaj montetoj. Inka supreniĝis kaj haltis mirigita.
Ŝi vidis bluon antaŭ si - pli bluan ol bluo de l'ĉielo. Al flava sabla bordo alkuradis mar-ondoj.
Sur la bordo kreskis palmoj kaj floris magnolioj. Sur unu el arboj sidis Ĉirp' - li vekiĝis pli frue ol Inka. Ŝi ne imagis tian majestan vidaĵon, staris kaj spektis la akvan plaŭdon sen formovi la rigardon.
Eble ŝi sidus tiel la tutan tagon, sed Ĉirp' delogis ŝin de la spektada fiksiĝo. Ekgrakis kaj vokis la knabineton ludi en apudborda ŝaŭmo. Inka provis iom malrezolute, sed post minuto jam ĝoje saltis kaj petolis en alfluantaj ondoj. Ĉirp' amuziĝis apude - ŝprucis al la knabineto akvon per siaj flugiloj - ŝi respondis per manpleno - la birdeto deflankiĝis, Inka impetis lin kuratingi - paŝis en pli profundan lokon... Kaj ĝuste en tiu momento aperis alta ondo kaj kovris ŝin kun la kapo; renversis kaj fortiris for de la bordo. La etulino baraktis en akvo, jen plene mergiĝis, jen elsovis la kapon por hasta spiro. La birdeto saltis apude kaj alarme kriis. Inka enprofundis pli kaj pli, ŝia ĉapeto jam preskaŭ ne elakviĝis.
Griza ombro traglitis sub la mara surfaco, montriĝis pormomente vosta naĝilo;
Ĉirp' despere rondflugis supere.
Subite Inka eksentis fortan puŝon desube. Sub ŝiaj piedoj okazis glata, gumsimila apogo.

       

La neatendita helpanto estis - Delfeno :
- Rapide diru la literon! - fajfsonis el la ondoj.
Turmentita etulino volis voki la delfenon, sed pro frosto apenaŭ elbuŝigis komencan:
- d-d-d-d-
sed tuj ekaŭdis -
- La litero D estas malfermita,
kaj jen : - kun venta rapideco ŝi jam rajdas al la bordo, sidante sur blugriza elasta dorso.
La savanto veturigis ŝin preskaŭ ĝis la bordorando.
- Dankon, bona fiŝo - eldiris Inka, senforte falinta sur la sablon.
- Mi ne estas fiŝo, mi estas besto! - blekis tiu reponde.
Li restis proksime ĝis Inka venis en bonstaton. Post daŭra ripozo ŝi iĝis kapabla konversacii.
Delfeno rakontis al la amikoj, ke li estas artisto kaj laboras en delfenteatro, proksime de ĉi tie, kaj invitis ilin al la vespera prezentado.

       

La prezentado estis admirinda, la konatulo de Inka ĵetadis sin alten kaj trasaltadis precize en la duonrondon, pendantan supre; ĉiuj delfenoj estis ĉarmaj aktoroj kaj lertaj akrabatoj. La spektaklo daŭris ĝis malfrue. Plena de impresoj Inka trovis D-formangum-molan ripozlokon kaj baldaŭ ekdormis. Ŝi sonĝis ritman balancadon surondan kaj karesan susuron de plaŭda ŝaŭmo.




Analogia metodo taŭgas ankaŭ por lerni ciferojn: bildoj prezentataj la cifer-simbolojn kune kun koncerna nombro da aĵojn helpas iom lerni kalkulon, "iom" - ĉar plej natura vojo por la lernado estas kalkuli kun la infano diversajn objektojn ĉiutagajn, precipe se prezenti la agon kiel utilan - Ĉu sufiĉas da tasoj por la gastoj; kiom da etaĝoj havas plej alta domo sur la strato; ĉu egale da stupoj havas inter-etaĝaj stuparoj k.s. Sed memorfiksi ciferojn estas aparta tasko. Asociaj bildoj helpas ankaŭ por ĉi okazo.

       


Provlegantoj bonvenaj :) Se vi volas ricevi pliajn partojn, skribu, rekte en la forumo aŭ per PM.





Ĝis revido sur sekvaj paĝoj!